Od 1 września nowe zasady dotyczące telefonów i prac domowych w szkołach
Od 1 września korzystanie z telefonu w szkole będzie podlegało ograniczeniom określonym w ustawie. W szkołach podstawowych dla dzieci i młodzieży zakaz obejmuje korzystanie z telefonu podczas pobytu w szkole w związku z zajęciami oraz podczas zajęć organizowanych poza jej siedzibą. Samo przyniesienie telefonu do szkoły nie jest jednak objęte tym zakazem.
Zalecenie dla dyrektora: przygotować jasną informację dla uczniów, rodziców i nauczycieli, która odróżnia zakaz korzystania z telefonu od zakazu jego posiadania. Przykładowe działanie: zamieścić zasady w statucie, dzienniku elektronicznym i materiałach dla rodziców. Najważniejsze ryzyko prawne: wprowadzenie całkowitego zakazu przynoszenia telefonów bez wyraźnej podstawy prawnej.
Przepisy przewidują wyjątki od zakazu. Nauczyciel może zezwolić na korzystanie z telefonu, jeżeli jest to potrzebne do realizacji celów dydaktycznych, sprawdzenia wiedzy albo pilnego skontaktowania się z rodzicem. Dyrektor może natomiast dopuścić korzystanie z urządzenia ze względu na stan zdrowia ucznia, jego niepełnosprawność lub szczególne potrzeby. Zakazu nie stosuje się również w sytuacji bezpośredniego zagrożenia.
Zalecenie dla dyrektora: ustalić sposób dokumentowania i komunikowania wyjątków, z uwzględnieniem tego, że zakres zgody powinien odpowiadać konkretnej sytuacji. Przykładowe działanie: wprowadzić krótką procedurę wskazującą, kto, w jakiej sytuacji i na jak długo może zezwolić na korzystanie z telefonu. Najważniejsze ryzyko prawne: odmowa zastosowania wyjątku przewidzianego w ustawie albo nierówne traktowanie uczniów znajdujących się w porównywalnej sytuacji.
Osobnego uregulowania wymagają wycieczki i inne zajęcia organizowane poza siedzibą szkoły. W odniesieniu do takich zajęć ustawowy zakaz nie działa automatycznie w takim samym zakresie jak podczas pobytu w szkole w związku z zajęciami. Zasady korzystania z telefonów podczas wycieczek powinny wynikać ze statutu szkoły, z uwzględnieniem przepisów ustawy i charakteru konkretnego wyjazdu.
Zalecenie dla dyrektora: przed rozpoczęciem roku szkolnego przeanalizować i, w razie potrzeby, uzupełnić statut o zasady korzystania z telefonów podczas wycieczek. Przykładowe działanie: określić dopuszczalne zasady korzystania z urządzeń, reguły kontaktu z rodzicami i sposób reagowania na naruszenia. Najważniejsze ryzyko prawne: stosowanie na wycieczkach ograniczeń, które nie mają podstawy w ustawie, statucie albo innych właściwych przepisach.
Inaczej wygląda kwestia przechowywania telefonów w depozycie. Nie jest to rozwiązanie, które dyrektor może wprowadzić samodzielnie. Wymaga ono zgody rady pedagogicznej i rady rodziców oraz opinii samorządu uczniowskiego, zgodnie z wymaganiami właściwych przepisów. Szkoła, która decyduje się na taki system, powinna uwzględnić odpowiedzialność za powierzone urządzenia oraz obowiązek poszanowania prywatności uczniów. Zobowiązanie ucznia do odłożenia telefonu nie daje szkole prawa do przeglądania jego zawartości. Dostęp do danych zapisanych w urządzeniu może nastąpić wyłącznie na podstawie odrębnej, wyraźnej podstawy prawnej i z poszanowaniem praw ucznia.
Zalecenie dla dyrektora: przed uruchomieniem depozytu przeprowadzić wymaganą procedurę uzgodnień i ocenić możliwości bezpiecznego przechowywania urządzeń. Przykładowe działanie: przyjąć regulamin wydawania, ewidencjonowania i odbioru telefonów oraz wyznaczyć osoby odpowiedzialne za ich przechowywanie. Najważniejsze ryzyko prawne: odpowiedzialność szkoły za utratę lub uszkodzenie telefonu oraz bezprawne naruszenie prywatności ucznia przez przeglądanie zawartości urządzenia.
Prace domowe
Zmiany obejmują również zadawanie prac domowych. W klasach IV-VIII szkoły podstawowej nie można polecać uczniom praktycznych ani technicznych prac domowych. Dopuszczalne są natomiast pisemne prace domowe służące utrwalaniu materiału i stosowaniu zdobytej wiedzy, o ile odpowiadają wymaganiom określonym w przepisach.
Zalecenie dla dyrektora: przeanalizować praktyki nauczycieli i usunąć zadania niedopuszczalne w świetle nowych przepisów. Przykładowe działanie: przeprowadzić przegląd planów pracy, materiałów i poleceń przekazywanych uczniom. Najważniejsze ryzyko prawne: utrzymywanie obowiązkowych prac praktycznych lub technicznych w klasach IV-VIII.
Pisemne prace domowe objęte tymi regulacjami mają charakter nieobowiązkowy i nie podlegają ocenianiu w rozumieniu oceny osiągnięć edukacyjnych. Jeżeli uczeń zdecyduje się je wykonać, nauczyciel powinien pracę sprawdzić oraz przekazać mu informację zwrotną. Powinna ona wskazywać mocne strony wykonania, elementy wymagające poprawy oraz dalszy kierunek nauki.
Zalecenie dla dyrektora: zapewnić jednolity sposób przekazywania informacji zwrotnej bez wystawiania oceny za pracę domową. Przykładowe działanie: przygotować dla nauczycieli przykładowy formularz lub schemat komentarza do wykonanej pracy. Najważniejsze ryzyko prawne: obchodzenie zakazu oceniania przez stosowanie punktów, plusów, minusów lub innych form, które w praktyce pełnią funkcję oceny.
Przepisy mogą dopuszczać uwzględnienie wykonania prac domowych przy podwyższaniu rocznej oceny klasyfikacyjnej, jeżeli statut szkoły określa podstawę, warunki i sposób zastosowania takiego rozwiązania. Zakres tego mechanizmu należy jednak potwierdzić w aktualnym brzmieniu właściwych przepisów oraz statutu. Nie należy traktować braku wykonania nieobowiązkowej pracy jako podstawy do przyznawania punktów ujemnych, obniżania oceny zachowania ani automatycznego pogarszania oceny z przedmiotu. W przeciwnym razie zadanie formalnie nieobowiązkowe stałoby się w praktyce obowiązkowe.
Zalecenie dla dyrektora: przed wprowadzeniem takiego rozwiązania zweryfikować jego podstawę prawną i zdecydować, czy szkoła chce korzystać z możliwości uwzględniania wykonanych prac przy podwyższaniu oceny rocznej. Jeżeli tak, należy opisać w statucie jasne, równe i możliwe do zweryfikowania kryteria oraz procedurę ich stosowania. Przykładowe działanie: określić sposób udokumentowania pracy i tryb rozpatrywania wniosku ucznia, bez tworzenia pośrednich sankcji za jej niewykonanie. Najważniejsze ryzyko prawne: stworzenie systemu, w którym niewykonanie nieobowiązkowej pracy powoduje negatywne konsekwencje dla oceny lub zachowania.
W związku z tym statuty szkół powinny zostać przeanalizowane i, w razie potrzeby, odpowiednio zmienione. W regulacjach dotyczących telefonów należy osobno opisać ustawowy zakaz, przewidziane wyjątki, zasady obowiązujące podczas wycieczek, sposób reagowania na naruszenia oraz kwestie odpowiedzialności za przechowywane urządzenia. Jeżeli szkoła planuje prowadzenie depozytu, szczegółowe zasady powinny zostać przyjęte w odrębnym trybie, z zachowaniem wymaganych zgód i opinii.
Zalecenie dla dyrektora: przeprowadzić formalny audyt statutu i powiązanych procedur. Przykładowe działanie: przygotować tabelę zgodności, w której każda regulacja zostanie przypisana do konkretnego przepisu i organu właściwego do jej przyjęcia. Najważniejsze ryzyko prawne: przyjęcie zmian przez niewłaściwy organ albo uregulowanie w statucie kwestii, które wymagają odrębnej procedury.
W części dotyczącej oceniania należy usunąć rozwiązania, które nakładają obowiązek wykonywania prac domowych albo przewidują ich ocenianie w sposób sprzeczny z przepisami. Następnie szkoła powinna zdecydować, czy chce dopuścić możliwość uwzględniania wykonanych prac przy podwyższaniu oceny rocznej. Jeśli tak, kryteria muszą być przejrzyste, jednakowe dla wszystkich uczniów i możliwe do sprawdzenia.
Zalecenie dla dyrektora: skoordynować zmianę statutu z aktualizacją przedmiotowych zasad oceniania. Przykładowe działanie: zobowiązać zespoły przedmiotowe do wskazania zapisów wymagających usunięcia lub zmiany. Najważniejsze ryzyko prawne: niespójność między statutem, zasadami oceniania i praktyką nauczycieli, prowadząca do podważenia prawidłowości klasyfikacji ucznia.
Termin na dostosowanie statutów w zakresie korzystania z telefonów nie przesuwa daty wejścia w życie nowych przepisów. Obowiązują one od 1 września, o ile wskazane akty prawne rzeczywiście przewidują tę datę wejścia w życie. Organ prowadzący nie powinien tworzyć statutów w zastępstwie szkół, ponieważ statut przyjmuje właściwy organ szkoły. Powinien jednak zapewnić placówkom odpowiednie wsparcie organizacyjne i prawne oraz monitorować, czy przyjmowane regulacje odpowiadają wymaganiom ustawy.
Zalecenie dla dyrektora: wdrożyć przepisy od dnia ich wejścia w życie, niezależnie od terminu formalnej aktualizacji statutu, a jednocześnie nie stosować postanowień statutu sprzecznych z ustawą. Przykładowe działanie: wydać komunikat wdrożeniowy, przeszkolić pracowników i ustalić harmonogram zmian dokumentacji. Najważniejsze ryzyko prawne: traktowanie terminu na dostosowanie statutu jako odroczenia obowiązywania ustawy.
Podstawa prawna: Dz.U. 2026 poz. 1036 oraz Dz.U. 2026 poz. 1122
